Chụp MRI khớp thái dương hàm là gì? Công dụng và khi nào nên thực hiện
MRI là viết tắt của Magnetic Resonance Imaging, hay còn gọi là chụp cộng hưởng từ. Đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng từ trường mạnh và sóng radio để tạo ra hình ảnh chi tiết bên trong cơ thể mà không dùng tia X. Với riêng vùng khớp thái dương hàm, MRI cho phép bác sĩ quan sát rõ đĩa khớp, bao khớp, dây chằng, cơ nhai và các mô mềm lân cận.
Trong thực tế, nhiều người chỉ nghĩ đến chụp X-quang khi đau hàm hoặc há miệng khó. Nhưng X-quang chủ yếu cho thấy xương, còn những vấn đề như trật đĩa khớp, viêm khớp, thoái hóa khớp, tổn thương mô mềm thì MRI lại có giá trị hơn hẳn. Đây là lý do chụp MRI khớp thái dương hàm thường được bác sĩ chỉ định khi triệu chứng kéo dài, điều trị thông thường không cải thiện hoặc cần xác định nguyên nhân chính xác trước khi can thiệp.
Nói ngắn gọn, nếu bạn đang bị đau vùng trước tai, nghe tiếng lục cục khi há miệng, cứng hàm buổi sáng, nhai mỏi hoặc nghi ngờ khớp cắn bất thường, MRI có thể là bước rất quan trọng để “nhìn sâu” vào vấn đề thay vì chỉ đoán theo triệu chứng.
Chụp MRI khớp thái dương hàm: Đối tượng và quy trình thực hiện là gì?
Đúng như tên gọi, đây là kỹ thuật MRI tập trung vào khớp thái dương hàm – khớp nối giữa xương hàm dưới và xương thái dương, nằm ngay phía trước tai. Khớp này hoạt động liên tục khi bạn nói, nhai, nuốt, ngáp. Vì hoạt động nhiều nên nó cũng là một trong những khớp dễ gặp rối loạn nhất trong cơ thể.
Khác với chụp CT hay X-quang, MRI có thể ghi nhận những thay đổi rất nhỏ ở mô mềm. Bác sĩ thường yêu cầu chụp ở cả tư thế đóng miệng và mở miệng để đánh giá đĩa khớp có đúng vị trí hay không, có bị lệch ra trước, ra sau hay kẹt khi vận động. Chính chi tiết này giúp chẩn đoán chính xác hơn nhiều trường hợp đau hàm kéo dài mà khám lâm sàng vẫn chưa đủ kết luận.
Khi nào nên chụp MRI khớp thái dương hàm?
- Người đau vùng khớp thái dương hàm kéo dài, đau tăng khi nhai hoặc há miệng rộng.
- Người có tiếng kêu lục cục, lạo xạo ở khớp khi ăn uống hoặc ngáp.
- Người há miệng hạn chế, có cảm giác cứng hàm, lệch hàm hoặc bị kẹt hàm.
- Người nghi ngờ trật đĩa khớp hoặc rối loạn khớp thái dương hàm theo đánh giá của bác sĩ Răng Hàm Mặt.
- Người đau đầu, đau tai, đau quanh mặt nhưng chưa tìm ra nguyên nhân rõ ràng.
- Bệnh nhân có chấn thương vùng hàm mặt cần đánh giá thêm phần mô mềm và khớp.
- Người đã điều trị nội khoa hoặc nha khoa nhưng triệu chứng không giảm, cần kiểm tra lại cấu trúc khớp.
Thực tế khám bệnh cho thấy có không ít người đến vì “đau răng” nhưng sau đó lại phát hiện vấn đề nằm ở khớp thái dương hàm. Cảm giác đau lan khiến bệnh nhân dễ nhầm lẫn. Vì vậy, nếu cơn đau kéo dài hơn vài tuần, tốt nhất nên thăm khám chuyên khoa sớm thay vì tự chịu đựng.
Lợi ích của chụp MRI khớp thái dương hàm
Điểm mạnh lớn nhất của MRI là độ chi tiết. Hình ảnh thu được giúp bác sĩ phân biệt rõ đĩa khớp bình thường hay bị lệch, có viêm không, bao khớp có dày lên hay không, cơ nhai có phù nề không. Nhờ đó, hướng điều trị sẽ cụ thể hơn, tránh tình trạng điều trị lan man.
Một lợi ích khác là MRI không dùng tia ion hóa. Với những người cần theo dõi nhiều lần hoặc còn trẻ, đây là ưu điểm đáng chú ý. Ngoài ra, kết quả MRI còn hỗ trợ lên kế hoạch điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, nẹp khớp cắn hoặc can thiệp chuyên sâu nếu cần.
Những trường hợp MRI đặc biệt hữu ích
- Cứng khớp: chứng cứng khớp có thể do khớp bị dính hoặc xương hợp nhất gây hạn chế vận động của hàm. Cứng khớp thái dương hàm thường do các nguyên nhân như nhiễm trùng, phẫu thuật chấn thương, viêm khớp ở trẻ vị thành niên… Chụp MRI giúp nhận biết độ bám dính, từ đó lên kế hoạch điều trị phù hợp.
- Viêm khớp thái dương hàm: chụp MRI có thể nhận biết tình trạng viêm khớp là vô căn, tự phát hay viêm khớp dạng thấp.
- Viêm khớp thoái hóa xương: là bệnh lý thoái hóa mãn tính, ảnh hưởng đến sụn khớp của khớp hoạt dịch và có liên quan đến tái tạo đồng thời xương dưới sụn. Viêm xương khớp là bệnh lý phổ biến nhất liên quan đến khớp thái dương hàm. MRI cho thấy sự bất thường của vỏ xương bề mặt khớp, xói mòn và hình thành gai xương.
- Viêm khớp chuyển hóa/bệnh khớp tinh thể: bệnh lý này gây ra bởi sự lắng đọng của các tinh thể canxi pyrophosphate khử nước trong và xung quanh khớp, đặc biệt trong sụn khớp và sụn xơ. Hình ảnh MRI cho thấy sự ăn mòn và lắng đọng tinh thể canxi xuất hiện dưới dạng vật liệu giảm tín hiệu trên chuỗi xung T1 và T2.
- U sụn màng hoạt dịch: là bệnh lý lành tính với sự chuyển sản sụn của màng hoạt dịch và hình thành các nốt sụn. Những nốt này có thể bong ra và tạo thành dị vật di chuyển tự do trong khớp, sau đó bị vôi hóa, trường hợp này ít gặp ở khớp thái dương hàm. Chụp MRI có khả năng phát hiện các dị vật này ngay cả khi chúng chưa bị vôi hóa.
- Chứng siêu di động: là tình trạng không thể đóng sau khi mở rộng hàm, điều này xảy ra do sự dịch chuyển của lồi cầu ra ngoài rìa của phần bám phía trước bao khớp thái dương hàm. Sự mắc kẹt của lồi cầu dọc theo sườn phía trước lồi khớp là do các hạn chế về cơ sinh học khác nhau, đặc biệt là hoạt động của cơ nhai. Chụp MRI giúp nhận biết thông tin về chiều cao và độ dốc của khối khớp cũng như hình dạng và vị trí của đĩa đệm.
Ngoài ra, chụp MRI khớp thái dương hàm còn giúp bác sĩ chẩn đoán nhiều bệnh lý khác như viêm màng dịch hoạt nốt sắc tố, khối u, tràn dịch khớp, tăng sản lồi cầu…
Về cơ bản, quy trình chụp MRI khớp thái dương hàm khá đơn giản. Người bệnh thường không phải nằm viện và có thể về ngay sau chụp. Tuy nhiên, để kết quả chính xác, bác sĩ và kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn khá kỹ trước khi vào phòng chụp.
1. Khám và chỉ định
Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử chấn thương, thói quen nghiến răng, lệch khớp cắn hoặc bệnh lý nha khoa. Nếu nghi ngờ rối loạn khớp thái dương hàm, bác sĩ có thể chỉ định MRI để làm rõ.
2. Chuẩn bị trước khi chụp
Người bệnh được yêu cầu tháo bỏ toàn bộ vật kim loại như đồng hồ, trang sức, kẹp tóc, thẻ từ. Nếu có máy tạo nhịp, van tim, implant kim loại hay dị vật kim loại trong cơ thể, cần báo ngay với nhân viên y tế. Một số trường hợp có thể phải cân nhắc kỹ trước khi chụp.
3. Tiến hành chụp
Người bệnh nằm ngửa trên bàn chụp, đầu được cố định để giảm rung. Máy sẽ phát tiếng ồn khá lớn khi hoạt động, vì vậy thường được phát nút tai hoặc tai nghe. Với MRI khớp thái dương hàm, kỹ thuật viên có thể yêu cầu giữ miệng ở tư thế đóng hoặc mở theo từng chuỗi xung. Mỗi lượt chụp chỉ kéo dài vài phút nhưng tổng thời gian có thể từ 15 đến 30 phút, tùy chỉ định.
4. Đọc kết quả
Hình ảnh sẽ được bác sĩ chẩn đoán hình ảnh phân tích và trả kết quả. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ điều trị sẽ dựa vào kết quả này kết hợp khám lâm sàng để đưa ra phác đồ phù hợp. Đây là bước rất quan trọng, vì chỉ nhìn ảnh mà không gắn với triệu chứng thực tế thì dễ hiểu sai vấn đề.
Kinh nghiệm thực tế trước khi đi chụp MRI khớp thái dương hàm
Nếu bạn sắp chụp lần đầu, đừng quá lo. Cảm giác phổ biến nhất là hơi hồi hộp vì không gian máy kín và tiếng động khá lớn. Nhưng thực tế, chụp vùng khớp thái dương hàm thường không quá vất vả nếu bạn hợp tác tốt và làm đúng hướng dẫn.
- Nên đi đúng giờ để có thời gian khai báo tiền sử bệnh và kiểm tra chống chỉ định.
- Không mang theo kim loại hoặc đồ vật có từ tính vào phòng chụp.
- Giữ tâm lý thoải mái, hít thở đều, tránh cử động đầu trong lúc chụp.
- Nếu hay bị lo âu, sợ không gian kín, nên báo trước với nhân viên y tế.
- Hỏi trước về việc chụp ở tư thế mở miệng hay đóng miệng để phối hợp tốt hơn.
Trong một ca tôi từng ghi nhận, một bệnh nhân nữ ngoài 30 tuổi đau hàm âm ỉ gần nửa năm. Chị đã đi nha khoa, chụp X-quang và uống thuốc giảm đau nhiều đợt nhưng không hết. Sau MRI, bác sĩ phát hiện đĩa khớp bị lệch ra trước và có dấu hiệu viêm nhẹ. Khi điều trị đúng hướng, triệu chứng giảm rõ chỉ sau vài tuần. Câu chuyện đó cho thấy có những cơn đau kéo dài không phải do “cố chịu là qua”, mà cần chẩn đoán đúng từ đầu.
Bác sĩ chuyên khoa nói gì về MRI khớp thái dương hàm?
Theo Khuyến cáo chẩn đoán hình ảnh khớp thái dương hàm của Hội Chẩn đoán Hình ảnh TP.HCM, MRI là phương tiện có giá trị trong đánh giá đĩa khớp và các cấu trúc mô mềm quanh khớp, đặc biệt khi nghi ngờ rối loạn chức năng khớp thái dương hàm. Bên cạnh đó, nhiều bác sĩ Răng Hàm Mặt tại Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng việc chỉ dựa vào triệu chứng đau hoặc tiếng kêu khớp là chưa đủ, cần phối hợp khám lâm sàng và hình ảnh học để tránh bỏ sót tổn thương.
Một lưu ý quan trọng: trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm CT hoặc X-quang toàn cảnh để đánh giá xương và khớp cắn. Nói cách khác, MRI là một phần của bức tranh chẩn đoán, không phải lúc nào cũng là xét nghiệm duy nhất.
Bảng giá tham khảo chụp MRI khớp thái dương hàm
Chi phí dưới đây chỉ mang tính tham khảo, có thể thay đổi theo máy chụp, có tiêm thuốc hay không, thời điểm thực hiện và chính sách từng bệnh viện.
- Chụp MRI khớp thái dương hàm không tiêm thuốc: khoảng 1.800.000 – 3.500.000 VNĐ
- Chụp MRI có tiêm thuốc tương phản: khoảng 2.800.000 – 5.500.000 VNĐ
- Khám chuyên khoa trước chụp: tùy cơ sở, thường được tính riêng hoặc kèm gói
Nếu bạn muốn kết quả rõ ràng hơn, nên ưu tiên cơ sở có máy MRI hiện đại, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm và có chuyên khoa phối hợp Răng Hàm Mặt hoặc Tai Mũi Họng. Chất lượng đọc phim đôi khi quan trọng không kém bản thân chiếc máy.
Đặt lịch chụp MRI ở đâu để yên tâm hơn?
Nếu bạn đang cần tư vấn và muốn chủ động sắp xếp lịch chụp tại cơ sở uy tín, có thể tham khảo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Đây là hệ thống có phối hợp nhiều chuyên khoa, phù hợp với các trường hợp đau hàm, nghi ngờ rối loạn khớp thái dương hàm cần đánh giá đồng thời. Bạn có thể gọi 0287.102.6789 hoặc đặt lịch tại đây để được hỗ trợ nhanh hơn.
Địa điểm chụp cộng hưởng từ uy tín tại TP.HCM và Hà Nội
- TP.HCM: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
- TP.HCM: Bệnh viện Chợ Rẫy
- TP.HCM: Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
- Hà Nội: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
- Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai
- Hà Nội: Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức
